Böbrek kisti nedir?
Böbrek kistleri yuvarlak veya oval şekilli, çoğunlukla ince duvarlı ve içi sıvı ile dolu oluşumlardır. Boyutları mikroskobik düzeyden 10 cm ve üzerine ulaşabilecek büyüklüklere kadar değişebilir. Kistler böbreğin farklı yapılarından, özellikle böbrek kanalcıklarıyla ilişkili bölgelerden gelişebilir. Yaş ilerledikçe basit böbrek kistlerinin görülme sıklığı artar ve özellikle orta-ileri yaş grubunda yapılan ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme incelemelerinde tesadüfen saptanabilirler. Böbrekte görülen kistlerin büyük çoğunluğu basit kist olmakla birlikte, böbrek kistlerinin farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabileceği unutulmamalıdır.
Böbrek kisti, böbrek dokusu içerisinde veya böbreğin yüzeyinden dışarı doğru gelişebilen, çoğunlukla sıvı içeren bir oluşumdur. Basit böbrek kistlerinin büyük bölümü iyi huyludur, belirti oluşturmaz ve başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında tesadüfen saptanır.
Böbrekte bir kist görülmesi tek başına böbreğin hasta olduğu veya böbrek yetmezliği gelişeceği anlamına gelmez. Burada önemli olan kistin basit mi yoksa kompleks mi olduğu, tek veya çok sayıda bulunması, bir veya iki böbreği etkileyip etkilemediği, boyutu, görüntüleme özellikleri ve hastanın eşlik eden bulgularıdır.
Basit böbrek kistleri görüntüleme yöntemlerinde genellikle ince ve düzgün bir duvara sahip, iç kısmı homojen sıvı içeren ve içerisinde solid yani katı bir yapı bulunmayan oluşumlar şeklinde görülür. Bu özellikler mevcutsa kistin iyi huylu olma olasılığı oldukça yüksektir.
Her böbrek kisti ise aynı özellikte değildir. Bazı kistlerin duvarında kalınlaşma, düzensizlik, bölmeler yani septalar, kalsifikasyonlar veya kontrast madde sonrasında belirginleşen solid alanlar görülebilir. Bu tür oluşumlar kompleks böbrek kisti olarak değerlendirilir ve basit kistlerden farklı olarak ileri görüntüleme ve takip gerektirebilir.
Böbrek kistlerinin değerlendirilmesinde ilk kullanılan yöntemlerden biri ultrasonografidir. Ultrasonografi radyasyon içermemesi ve böbreğin yapısı hakkında hızlı bilgi vermesi nedeniyle oldukça yararlıdır. Ancak ultrasonografide basit kist özellikleri taşımayan veya şüpheli olarak değerlendirilen oluşumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) ya da manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile daha ayrıntılı inceleme gerekebilir.
Bu nedenle ultrason raporunda yalnızca “böbrekte kist” ifadesinin bulunması, kistin tehlikeli olduğu anlamına gelmez. Kistin büyüklüğünden daha önemli olan noktalardan biri radyolojik özelliklerinin nasıl olduğudur.
Böbrek kistleri ailesel geçiş gösterir mi?
Kistlerin ailesel geçiş göstermesi tamamen kistik böbrek hastalığının türüne bağlıdır. Böbrekte tek veya birkaç adet basit kist bulunması ile kalıtsal polikistik böbrek hastalıkları birbirinden farklı durumlardır.
Basit böbrek kistlerinin bulunması genellikle aile bireylerinin taranmasını gerektirmez. Buna karşılık otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı gibi bazı kistik böbrek hastalıkları genetik geçiş gösterebilir.
Polikistik böbrek hastalığı, kalıtsal böbrek hastalıklarının en önemlilerinden biridir. Özellikle Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığında (ODPBH/ADPKD) aile öyküsü önem taşır. Erişkin dönemde her iki böbrekte çok sayıda kist bulunması, böbreklerin büyümesi, hipertansiyon, böbrek taşı, idrarda kanama veya böbrek fonksiyonlarında azalma gibi bulgular görülebilir.
Otozomal dominant geçiş nedeniyle hastalığa neden olan genetik değişikliğe sahip bir anne veya babanın çocuklarında hastalığı taşıma olasılığı bulunur. Ancak hastalığın ortaya çıkış yaşı, kistlerin sayısı, böbrek fonksiyonlarının etkilenme derecesi ve hastalığın ilerleme hızı aynı aile içerisinde dahi farklılık gösterebilir.
Normal böbreklerde saptanan az sayıdaki basit kistlerde ise aile üyelerinin rutin olarak taranmasına ihtiyaç yoktur. Özellikle ileri yaşlarda saptanan tek veya birkaç basit böbrek kisti çoğu zaman kalıtsal polikistik böbrek hastalığı anlamına gelmez.
Bununla birlikte genç yaşta her iki böbrekte çok sayıda kist bulunması, ailede böbrek yetmezliği veya polikistik böbrek hastalığı öyküsünün olması, böbreklerin belirgin şekilde büyük olması ya da karaciğer gibi başka organlarda da çok sayıda kist saptanması durumunda kalıtsal kistik böbrek hastalıkları açısından daha ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekebilir.
Bu değerlendirmede kişinin yaşı, aile öyküsü, ultrasonografi veya MR bulguları ve gerekli görülen seçilmiş vakalarda genetik testlerden yararlanılabilir.
Hangi hastalıklar böbrek kistlerine neden olur?
Böbrekte kist görülmesinin birçok farklı nedeni olabilir. Kistin tek veya çok sayıda olması, kişinin yaşı, aile öyküsü, böbreklerin büyüklüğü ve kistlerin görüntüleme özellikleri olası nedenleri birbirinden ayırmada önemlidir.
- Normal – Normal böbreklerde basit kistler görülebilir. Bunlar özellikle yaş ilerledikçe daha sık karşımıza çıkar. Basit kistler çoğu zaman herhangi bir belirtiye veya böbrek fonksiyonlarında bozulmaya yol açmaz. Tek veya birkaç adet, ince duvarlı ve görüntüleme özellikleri tamamen basit olan böbrek kistleri çoğunlukla başka bir nedenle yapılan ultrason, BT veya MR sırasında tesadüfen saptanır.
- Kanser – Bazı böbrek tümörleri kistik yapıda olabilir ve görüntülemede normal basit kistlerden farklı özellikler gösterebilir. Kistin duvarında kalınlaşma veya düzensizlik, kist içerisinde septalar, nodüler yapılar, solid bileşenler ya da kontrast madde tutulumu gibi özelliklerin bulunması durumunda ileri değerlendirme gerekebilir. Burada önemli olan her böbrek kistinin kanser olarak değerlendirilmemesidir. Böbrek kistlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Şüpheli veya kompleks kistik böbrek lezyonlarında bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme ile daha ayrıntılı değerlendirme yapılarak gerekli takip veya tedavi planlanır.
- Medüller Sünger Böbrek – Böbreğin idrarı toplayan kanalcıklarında genişlemelerle karakterize doğumsal bir durumdur. Böbreklerin özellikle iç bölümünde çok sayıda küçük kistik genişleme görülebilir. Bu kişilerde tekrarlayan böbrek taşı, idrar yolu enfeksiyonu ve zaman zaman idrarda kan görülmesi gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda yan veya böbrek bölgesinde ağrı görülebilir. Hastalık çoğu kişide böbrek fonksiyonlarının ciddi şekilde bozulmasına yol açmaz; ancak taş ve enfeksiyon gibi komplikasyonların uygun şekilde takip edilmesi önemlidir.
- Medüller Kistik Böbrek – Geçmişte “medüller kistik böbrek hastalığı” adıyla tanımlanan bazı kalıtsal hastalıklar günümüzde daha çok otozomal dominant tübülointerstisyel böbrek hastalığı (ADTKD) başlığı altında değerlendirilmektedir. Bu hastalıklarda böbreğin tübül ve interstisyel dokusu etkilenir ve zaman içerisinde böbrek fonksiyonlarında ilerleyici azalma görülebilir. Kistler bazı hastalarda bulunabilmekle birlikte hastalığın temel özelliği her zaman çok sayıda kist oluşması değildir. Hastalığın genetik alt tipine göre başlangıç yaşı ve böbrek fonksiyonlarının kaybedilme hızı farklılık gösterebilir. Susama, sık idrara çıkma ve zamanla kronik böbrek hastalığı gelişimi görülebilir.
- Otozomal Resesif Polikistik Böbrek Hastalığı – Daha çok çocukluk çağında ortaya çıkan nadir, kalıtsal bir hastalıktır. Her iki böbrekte yaygın kistik değişiklikler görülebilir ve böbrekler büyüyebilir. Karaciğer fibrozisi ve buna bağlı karaciğer-damar sistemi problemleri de hastalığa eşlik edebilir. Hastalığın şiddeti kişiden kişiye değişir. Ağır vakalar anne karnında veya yenidoğan döneminde belirginleşebilirken bazı hastalar çocukluk, ergenlik hatta daha ileri yaşlara kadar yaşayabilir. Böbrek fonksiyonlarının yakından izlenmesi, hipertansiyonun kontrolü ve karaciğerle ilişkili komplikasyonların değerlendirilmesi önemlidir.
- Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı – Her iki böbrekte çok sayıda kistin geliştiği, erişkinlerde görülen önemli kalıtsal böbrek hastalıklarından biridir. Kistler zaman içerisinde büyüyerek böbreklerin toplam hacminin artmasına neden olabilir. Hastalarda hipertansiyon, yan veya sırt ağrısı, böbrek taşı, idrar yolu enfeksiyonları ve idrarda kan görülebilir. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde böbrek fonksiyonlarında azalma ve böbrek yetmezliği gelişebilir. Karaciğerde kistler gibi böbrek dışı bulgular da görülebilir.
Bunların dışında uzun süreli kronik böbrek hastalığı ve özellikle ileri evre böbrek yetmezliği bulunan bazı kişilerde edinilmiş kistik böbrek hastalığı gelişebilir. Bu durum genetik polikistik böbrek hastalığından farklıdır. Kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde zaman içerisinde böbreklerde çok sayıda kist gelişebilir. Dolayısıyla “böbrekte çok sayıda kist” görüldüğünde hastanın yaşı, aile öyküsü ve mevcut böbrek hastalığı birlikte değerlendirilmelidir.
Böbrek Kistlerinin Belirtileri Nelerdir?
Basit böbrek kistleri çoğunlukla herhangi bir belirti oluşturmaz. Bu nedenle hastaların önemli bir bölümü böbreğinde kist bulunduğunu başka bir nedenle yaptırdığı ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya MR incelemesi sırasında öğrenir.
Basit böbrek kistleri sıklıkla belirti vermezler. Ancak bazı kistler zaman içerisinde büyüyebilir ve böbreğin çevresindeki yapılara bası yaparak yan veya sırt bölgesinde rahatsızlık, dolgunluk hissi ya da ağrı oluşturabilir. Ağrının doğrudan kistten kaynaklanıp kaynaklanmadığının değerlendirilmesi önemlidir; çünkü bel ve yan ağrılarının kas-iskelet sistemi, böbrek taşı, enfeksiyon veya farklı nedenleri de bulunabilir.
Kistlerden kanama olması durumunda kistin içine kanama gelişebileceği gibi bazı hastalarda idrarda kan da görülebilir. İdrarda kan görülmesi yalnızca böbrek kistine bağlanmamalıdır. Böbrek taşı, idrar yolu enfeksiyonu ve üriner sistemin diğer hastalıkları da hematüriye neden olabileceği için bu bulgunun uygun şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Böbrek kistlerinde enfeksiyon gelişmesi durumunda ateş, üşüme-titreme, yan veya bel ağrısı ve genel durum bozukluğu ortaya çıkabilir. İdrar yollarında eşlik eden enfeksiyon bulunuyorsa sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma ve idrarda bulanıklık gibi yakınmalar da görülebilir. Kist enfeksiyonlarının tedavisi basit alt idrar yolu enfeksiyonlarından farklı olabilir ve bazı durumlarda daha uzun süreli antibiyotik tedavisine ihtiyaç duyulabilir.
Çok büyük hacme ulaşan bazı kistler çevredeki dokulara veya idrar yollarına baskı yapabilir. Nadir durumlarda idrar akımının etkilenmesi, böbrekte genişleme veya çevre organlarda bası hissi ortaya çıkabilir.
Büyük hacimlere ulaşmış kistlerin hipertansiyon ile ilişkili olabileceği durumlar da bildirilmiştir. Ancak yüksek tansiyonun toplumda son derece yaygın olduğu ve birçok farklı nedeni bulunduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle hipertansiyonu bulunan bir hastada böbrek kisti görülmesi, yüksek tansiyonun doğrudan kist nedeniyle oluştuğu anlamına gelmez.
Çok sayıda kistle seyreden otozomal dominant polikistik böbrek hastalığında ise klinik tablo basit böbrek kistlerinden farklıdır. Hipertansiyon, tekrarlayan ağrı, idrarda kan, böbrek taşı, idrar yolu veya kist enfeksiyonları ve zaman içerisinde böbrek fonksiyonlarında azalma görülebilir.
Özetle; böbrek kistlerinde yan-bel ağrısı, idrarda kan, ateş, tekrarlayan enfeksiyonlar veya açıklanamayan hipertansiyon gibi belirtiler bulunduğunda kistin özelliklerinin ve böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi önemlidir.
Basit Böbrek Kistleri Tehlikeli midir? Kansere dönüşür mü?
Basit böbrek kistlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve kansere dönüşmez. Buradaki temel nokta, görüntülemede saptanan oluşumun gerçekten “basit böbrek kisti” kriterlerini taşımasıdır.
Son yıllarda radyolojik tetkiklerin kullanımının yaygınlaşması ve check-up programlarında böbrek ultrasonografilerinin daha sık yapılması böbrek kistlerinin çok daha fazla tespit edilmesine yol açmıştır. Hastaların bir kısmında kist herhangi bir şikâyet bulunmadığı halde tesadüfen saptanır.
Böbrek kistlerinin çoğu basit, iyi huylu ve klinik açıdan önemsizdir. Ultrasonografide ince ve düzgün duvarlı, içi homojen sıvı ile dolu ve kompleks özellik taşımayan basit kistler kanser olarak değerlendirilmez.
Ancak burada basit kist ile kompleks kist arasındaki ayrım önemlidir. Ultrasonografide kistin duvarının kalın veya düzensiz görülmesi, içerisinde septalar yani bölmeler bulunması, solid bir bölüm saptanması veya diğer şüpheli görüntüleme bulgularının bulunması halinde bilgisayarlı tomografi veya MR gibi ileri tetkiklerle değerlendirme yapılabilir.
Kompleks böbrek kistlerinin değerlendirilmesinde günümüzde Bosniak sınıflaması yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sınıflama, özellikle kontrastlı BT ve MR görüntülerindeki duvar, septa, nodül ve kontrastlanma gibi özellikler dikkate alınarak kistik böbrek lezyonlarının risk düzeyinin belirlenmesine yardımcı olur.
Bosniak I olarak değerlendirilen lezyonlar tipik basit böbrek kistleridir. Bosniak II kategorisindeki lezyonlar da büyük ölçüde iyi huylu kabul edilir. Bosniak IIF olarak sınıflandırılan kistler ise tamamen basit olmayan bazı özellikler taşıdığı için belirli aralıklarla görüntüleme ile takip edilir. Bosniak III ve IV kategorilerinde ise kanser olasılığı daha yüksek olduğundan hastanın yaşı, genel sağlık durumu, kistin büyüklüğü ve görüntüleme özellikleri birlikte değerlendirilerek aktif izlem veya girişimsel tedavi seçenekleri planlanabilir.
Bu nedenle bir böbrek kistinin yalnızca kaç santimetre olduğuna bakılarak kanser riski belirlenemez. Kistin radyolojik yapısı ve kontrastlı görüntülemede gösterdiği özellikler çoğu zaman boyutundan daha fazla bilgi sağlar.
Ayrıca basit bir böbrek kistinin yıllar içerisinde büyümesi tek başına kanserleştiği anlamına gelmez. Basit kistler zaman içerisinde büyüyebilir. Önemli olan takip sırasında kistin basit yapısını koruyup korumadığı ve yeni kompleks özelliklerin ortaya çıkıp çıkmadığıdır.
Dolayısıyla ultrasonografi raporunda “kompleks kist”, “septalı kist”, “kalın duvar”, “solid komponent”, “düzensiz duvar” veya benzeri ifadeler bulunuyorsa bunun basit böbrek kistiyle aynı şekilde değerlendirilmemesi ve gerekli ileri görüntülemenin yapılması önemlidir.
Kistler Böbrek Yetmezliğine yol açar mı?
Tek veya birkaç basit böbrek kisti normal şartlarda böbrek yetmezliğine yol açmaz. Böbrek yetmezliği riski daha çok çok sayıda kistin bulunduğu bazı kalıtsal kistik böbrek hastalıklarında önem kazanır.
Böbreklerde bulunan basit kistler çoğu hastada böbrek dokusunun işlevini bozmaz. Tek bir basit kist büyük boyutlara ulaşsa dahi kişinin genel böbrek fonksiyonlarının normal olması mümkündür. Bu nedenle ultrasonografide bir böbrek kisti görülmesi ile kronik böbrek hastalığı veya böbrek yetmezliği tanısı aynı şey değildir.
Böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için serum kreatinin düzeyi, tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), idrar incelemeleri ve gerekli görülen diğer testler kullanılır. Kistin kendisi kadar hastanın mevcut hipertansiyonu, diyabeti, böbrek taşı, tekrarlayan enfeksiyonları ve diğer böbrek hastalıkları da dikkate alınmalıdır.
Buna karşılık Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı gibi her iki böbrekte çok sayıda kist oluşumuyla seyreden hastalıklarda durum farklıdır. Kistler zaman içerisinde büyür, böbrek hacmi artar ve sağlıklı böbrek dokusu giderek etkilenebilir. Bunun sonucunda bazı hastalarda yıllar içerisinde böbreğin süzme kapasitesi azalabilir ve kronik böbrek hastalığı ilerleyebilir.
Ancak polikistik böbrek hastalığının ilerleme hızı her hastada aynı değildir. Hastalığa neden olan genetik değişiklik, böbreklerin toplam hacmi, hipertansiyonun ortaya çıkış yaşı, böbrek fonksiyonları, erkek veya kadın olma durumu ve başka klinik özellikler hastalığın seyrini etkileyebilir.
Polikistik böbrek hastalarında düzenli tansiyon kontrolü ve böbrek fonksiyonlarının takibi son derece önemlidir. Günümüzde özellikle hızlı ilerleme riski taşıyan seçilmiş erişkin ADPKD hastalarında hastalığın ilerleme hızını azaltmaya yönelik özel tedavi seçenekleri de bulunmaktadır. Bu tedavilerin hangi hastalar için uygun olduğuna nefroloji uzmanı tarafından ayrıntılı değerlendirme sonucunda karar verilir.
Dolayısıyla “böbreğimde kist var, böbrek yetmezliği olur muyum?” sorusunun cevabı kistin türüne bağlıdır. Basit tek veya birkaç kist çoğunlukla böbrek yetmezliğine yol açmazken, kalıtsal ve çok sayıda kistin bulunduğu bazı hastalıkların düzenli nefroloji takibi gerekir.
Kistlerin içi boşaltılabilir mi?
Böbrek kistlerinin çok nadiren iğne ile girilerek boşaltılması gerekir. Her böbrek kistinin boşaltılması gerekli değildir. Özellikle herhangi bir şikâyete yol açmayan basit böbrek kistlerine yalnızca görüntülemede mevcut oldukları için girişim yapılması genellikle gerekmez.
Kist çevre dokulara baskıya veya idrar akımında probleme neden oluyorsa tedavi düşünülebilir. Seçilmiş hastalarda ultrason veya başka bir görüntüleme yöntemi eşliğinde kistin içerisine ince bir iğne ile girilerek sıvı boşaltılabilir.
Ancak yalnızca kistin sıvısının boşaltılması sonrasında kistin yeniden sıvıyla dolması mümkündür. Bu nedenle bazı hastalarda boşaltma işlemi sonrasında kistin iç yüzeyine, yeniden sıvı birikimini azaltmaya yönelik skleroterapi adı verilen ek bir işlem uygulanabilir.
Büyük, tekrarlayan veya belirgin yakınmaya neden olan bazı kistlerde cerrahi yöntemler de kullanılabilir. Laparoskopik yöntemle kistin duvarının bir bölümünün çıkarılması veya açılması, uygun hastalarda uygulanan seçeneklerden biridir.
Kist boşaltılmadan önce yakınmanın gerçekten kistten kaynaklandığından mümkün olduğunca emin olunması gerekir. Örneğin böbreğinde büyük bir kist bulunan hastanın bel ağrısı kas-iskelet sistemi kaynaklıysa, kistin boşaltılması hastanın ağrısını ortadan kaldırmayabilir.
Polikistik böbrek hastalığı gibi çok sayıda kistle seyreden hastalıklarda ise tek bir kistin boşaltılması hastalığı tedavi etmez. Ancak belirli bir kistin çok büyüyerek ciddi ağrıya veya başka bir komplikasyona yol açması halinde seçilmiş vakalarda o kiste yönelik girişim yapılabilir.
Enfekte veya kanamış bir kistin tedavisi de standart basit kist tedavisinden farklıdır. Bu nedenle böbrek kistine yapılacak girişimin yöntemi kistin yapısına, oluşturduğu probleme ve hastanın genel durumuna göre belirlenmelidir.
Böbrek kistlerinin tedavisi nasıl yapılır?
Böbrek kistlerinin tedavisi kistin yalnızca büyüklüğüne göre değil; basit veya kompleks olmasına, belirti oluşturup oluşturmamasına, görüntüleme özelliklerine ve eşlik eden böbrek hastalığına göre planlanır.
Basit ve herhangi bir şikâyete neden olmayan böbrek kistlerinde çoğunlukla tedavi gerekmez. Özellikle görüntüleme yöntemleriyle kesin olarak basit kist özelliklerini taşıdığı belirlenen kistlerde gereksiz girişimlerden kaçınılır.
Geçmişte özellikle belirli bir büyüklüğün, örneğin 5 cm'nin altındaki kistlerin yıllık ultrasonografi ile izlenmesi gibi boyut odaklı yaklaşımlar daha sık kullanılmaktaydı. Ancak güncel değerlendirmede kistin büyüklüğü tek başına takip veya ameliyat kararı vermek için yeterli değildir. Kistin Bosniak sınıfı, görüntüleme özellikleri ve hastada oluşturduğu belirtiler daha belirleyicidir.
Tipik olarak Bosniak I ve Bosniak II özellikleri taşıyan, belirti oluşturmayan basit kistlerde rutin görüntüleme takibine dahi ihtiyaç duyulmayabilir. Kistin büyük olması tek başına kötü huylu olduğunu göstermez.
Kistin kötü huylu olabileceğine işaret eden görüntüleme özellikleri varsa daha ayrıntılı inceleme yapılmalıdır. Ultrasonografide kompleks olarak değerlendirilen bir kist için kontrastlı bilgisayarlı tomografi veya MR kullanılarak kistin yapısı daha ayrıntılı şekilde değerlendirilir.
Bosniak sınıflaması bu noktada tedavi ve takip planının oluşturulmasına yardımcı olur. Bosniak IIF kistler belirli aralıklarla görüntüleme ile izlenir. Takip sırasında kistin yalnızca çapının artıp artmadığına değil, duvarında veya septalarında kalınlaşma, nodül gelişimi veya kontrastlanma gibi yapısal değişikliklerin ortaya çıkıp çıkmadığına da bakılır.
Daha kompleks Bosniak III veya IV kistik lezyonlarda ise yaklaşım hastaya göre belirlenir. Her kompleks kist için otomatik olarak bütün böbreğin çıkarılması gerekmez. Kistin büyüklüğü, yerleşimi, radyolojik özellikleri, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve böbrek fonksiyonları dikkate alınarak aktif izlem, böbrek koruyucu cerrahi veya uygun seçilmiş hastalarda diğer girişimsel seçenekler değerlendirilebilir.
Günümüzde böbreğin korunması mümkün olduğunda, cerrahi gereken uygun hastalarda yalnızca lezyonun bulunduğu bölümün çıkarıldığı parsiyel nefrektomi gibi böbrek koruyucu yaklaşımlar önem taşımaktadır. Bununla birlikte uygulanacak tedavi her hastanın radyolojik ve klinik özelliklerine göre üroloji ve gerekli durumlarda diğer ilgili branşlarla birlikte planlanmalıdır.
Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı bulunan hastaların tedavisi ise basit böbrek kistlerinden tamamen farklıdır. Bu hastalar düzenli olarak takip edilmeli; hastalığa bağlı ortaya çıkabilecek ağrı, kist kanaması, idrarda kan, kist veya idrar yolu enfeksiyonları, böbrek taşları, hipertansiyon ve ilerleyici böbrek fonksiyon kaybı değerlendirilmelidir.
Özellikle hipertansiyonun erken ve etkili şekilde kontrol altına alınması polikistik böbrek hastalarında hem böbreklerin hem de kalp-damar sisteminin korunması açısından önemlidir. Böbrek fonksiyonları serum kreatinin ve eGFR ile izlenirken idrar tetkikleri ve gerekli görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılır.
Hızlı ilerleme riski bulunan bazı otozomal dominant polikistik böbrek hastalarında hastalığın doğal seyrini yavaşlatmaya yönelik özel ilaç tedavileri değerlendirilebilir. Bu tedaviler her polikistik böbrek hastası için uygun değildir. Tedavinin gerekliliği hastanın yaşı, böbrek fonksiyonu, böbreklerin toplam hacmi, hastalığın ilerleme hızı ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak nefroloji uzmanı tarafından belirlenir.
Sonuç olarak böbrek kistlerinin tedavisinde herkese uygulanabilecek tek bir yaklaşım yoktur. Basit ve belirtisiz kistler çoğunlukla tedavi gerektirmezken; kompleks özellik gösteren, büyüyerek belirti oluşturan, enfekte olan, kanayan veya kalıtsal bir kistik böbrek hastalığının parçası olan kistler farklı şekilde değerlendirilmelidir.
Bu nedenle böbrek ultrasonografisinde kist saptanan bir kişinin yalnızca kistin çapına bakarak endişelenmesi veya tedavi kararı vermesi doğru değildir. Kistin basit-kompleks ayrımı, Bosniak sınıflaması, sayısı, iki taraflı olup olmadığı, kişinin aile öyküsü ve böbrek fonksiyonları birlikte değerlendirilmelidir











































































